Wipers en Greg Sage: culthelden van de punkrock

Greg Sage

Amsterdam, 1992, concert van Wipers in De Melkweg, hooguit 50 mensen aanwezig. Dat is treurig, omdat een band/man staat te spelen die een invloed heeft uitgeoefend op punk en grunge die weinigen kunnen evenaren. Hij is zelfs de ‘vader van de grunge’ genoemd, de muzikale stroming uit Seattle die zo bepalend was in de jaren negentig van de vorige eeuw. Het gaat niet om labels of vastpinnen op een genre, en zelf zegt Greg Sage dat het hem geen bal interesseert. Veel recensenten schrijven nu dat hun vier eerste albums tot de klassiekers in de annalen van de Amerikaanse punk behoren. Greg Sage is het hiermee van harte oneens. ”Ik was nooit een punker”, zegt hij. ”Wat mij trok in de punk, was de enorme kracht en intensiteit. Ik werkte in een filmtheater en dan werk je in stilte aan een project. Wanneer dan de film af was en je zag hem samen met het geluid…wow!, wat een sensatie, als je dat op een plaat kunt doen! Een dergelijke climax geeft kippenvel. En ik dacht alleen maar: hoe krijg ik een soortgelijk gevoel uit een gitaar, hoe bouw je een vergelijkbare intensiteit op zonder beeld. Vanaf dat moment wilde ik met een gitaar emoties oproepen die beelden zouden oproepen bij mensen in hun hoofd. Ik wilde dat de ‘groove’ en het ritme iets in het bewustzijn van mensen teweeg zou brengen.”

We kunnen stellen dat het hem aardig gelukt is…Kurt Cobain, John Mascis (Dinosaur Jr.), Sonic Youth, Burma Shave, om maar een paar namen te noemen, wijzen naar hem als een grote bron van inspiratie. Kurt Cobain neemt later zelfs het initiatief een compilatiealbum op te nemen als eerbetoon aan Greg Sage en Wipers. Aan dit album werken veertien bands mee, waaronder Nirvana, Thurston Moore (Sonic Youth) en ook een andere legendarische band in hun eigen genre, Napalm Death. Bands die allen groot zijn of worden.

Maar Wipers zelf spelen dus voor 50 man. Niet dat het mij stoort, zij openen die avond met de eerste vier songs van Follow Blind, op dat moment met afstand mijn favoriete Wipers-album. Het is ook wel lekker wanneer een band een beetje ‘van jezelf’ is. Bovendien heeft Greg Sage zelf voor het ‘muzikale kluizenaarschap’ gekozen. Hij wil onafhankelijk blijven en produceert al zijn muziek zelf. Alle grote platenmaatschappijen bieden hem een contract aan. Greg Sage vertelt daar zelf smakelijk over in sommige interviews. Hij vertelt hoe marketingspecialisten van de platenmaatschappijen hem willen ‘vermarkten’ als de underground-gitaarheld die boven komt drijven. Ze vragen hem meer te concentreren op zijn solo’s. Maar Greg Sage wil dit alles niet. Hij kiest ervoor in zijn studio muziek te produceren en te werken aan zijn muzikale projecten. Sage blijft halsstarrig weigeren zich aan te passen.

Het is een lovenswaardige houding in een wereld die zo gemanipuleerd wordt en waar bands en sounds letterlijk door producers vanachter de knoppen gecreëerd worden. Maar Sage had mijns inziens gewoon ‘groot’ moeten worden, als artiest had hij dat dubbel en dwars verdiend en het blijft popmuziek. Het is leuk om cultheld te zijn, maar nog veel mooier is als jouw muziek, of in ieder geval de ideeën achter de muziek, veel mensen bereiken. Zijn weerbarstigheid had ervoor gezorgd dat sommige karakteristieke en onderscheidende elementen van zijn schrijverschap en gitaarspel altijd herkenbaar waren gebleven.  Je zou bijna hopen dat hij in deze tijd was opgekomen. In onze digitale tijd en met alle sociale media had hij de touwtjes in handen kunnen houden en toch veel mensen kunnen bereiken.

Als gitarist is hij moeilijk te duiden. Natuurlijk, het is punkrock en geen technische gitaarmuziek. Maar Greg Sage is beslist geen slechte of ondermaatse speler. Je hoort in zijn spel Jimi Hendrix, klassieke muziek en ook jazzlicks. Zijn klankkleur en tuning zijn volstrekt uniek, mede omdat hij als geluidstechnicus zijn eigen instrument kan bouwen of aanpassen. Het zorgt voor een donker, onheilspellend geluid, maar tevens onmiskenbaar melancholiek en dromerig, zeker in zijn latere werk. Zijn distortion is galmend, vol en hard, maar laat melodielijnen helemaal tot zijn recht komen. Zelfs in punknummers slaagt Sage erin de sound verfijnder te laten klinken. Op Youth Of America duurt het gelijknamige nummer zelfs ruim tien minuten en breekt daarmee met alle wetten van de punk. Sage laat zich niet vastpinnen en verkent alle uithoeken. Zijn latere werk wordt veelal minder gewaardeerd en dat kan ik goed begrijpen. De dromerige melancholieke kant krijgt de overhand in zijn muziek en de songstructuren zijn minder avontuurlijk dan voorheen. Steeds meer zijn het conventionele rocksongs, met af en toe zelfs lange solo’s. Maar, en hier spreekt de fan, het blijft een majestueus geluid en doet mij nog altijd in vervoering raken. Hahaha, de meesten vinden het een brij van geluid, maar ik hoor ieder loopje, ieder akkoord in zijn spel. 

De muziek van Wipers laat zich het beste definiëren door hun eerste drie verbluffende albums: Is This Real?, Youth Of America en Over The Edge. De muziek is ijzingwekkend en kaal, maar klapt toch van spanning en vibratie uit elkaar. En af en toe verbaast Sage met verfijnde arrangementen en akkoorden uit de jazz en de klassieke muziek. Het gebeurt allemaal op deze drie inmiddels klassieke platen. Daarnaast stamt de muziek niet uit de machtige muzikale centra van Los Angeles, New York en in Europa, Londen. Dit laat hun sound vernieuwend en verfrissend klinken.

Ik durf niet eens met zekerheid te zeggen of Sage nu nog actief is in de muziek, maar af en toe duikt een interview met hem op waarin hij verklaart de muzikale erfenis van Wipers te bewaken en te werken aan nieuwe projecten. Ik weet niet of ik dit moet geloven…Wel is zeker dat hij een van Amerika’s grootste rockartiesten is die nooit kreeg wat hem ten volle toekwam.